میگوی صادراتی بوشهر

مبارزه با هرکدام از این موجودات نیاز به روش خاصی دارد که ممکن است یک مبارزه برای یک نوع ناخواسته مؤثر بوده اما برای نوع دیگر بی تأثیر باشد مانند استفاده از ماده تفاله تخم چای که این ماده برای از بین بردن ماهیان بسیار مناسب است اما برای خرچنگ ها ، حلزونها و بالانوس ها مناسب نیست .

1-3 ماهیان fishes

ماهیان بزرگترین گروه موجودات ناخواسته استخرهای پرورش میگو را تشکیل می دهند استفاده از توریها در هنگام آبگیری در طول فصل پرورش ، عامل بالقوه جلوگیری از ورود این ناخواسته ها ست . اما دقت فراوان در نصب و استفاده از آنها و همچنین بکارگیری توریهایی با چشمه های مناسب تا حدود زیادی می تواند در این زمینه مؤثر باشد .

این موجودات به طور معمول به صورت تخم ، لارو و در صورت نامناسب بودن سیستم آبگیری و عدم نصب دقیق توریها در مسیر آب ورودی ، به صورت ماهی بزرگ از راه دریچه ها وارد استخر می شوند .

بطور کل ماهیانی که وارد استخر می شوند دو نوع هستند :

الف : ماهیان گوشتخوار و شکارچی: مانند راشگو ماهیان ، هامور ماهیان ، ماهی شانک رزد باله ، ماهی شورت و ...

ب : ماهیان رقابت کننده : مانند ماهی گواف ، ماهی کفال ، ماهی سه خاره ، ساردین ماهیان و ...

بطور کلی علائم تشخیص وجود ماهیان هرز و دیگر موجودات ناخواسته در استخرهای پرورش میگو عبارتند از :

-        شنا کردن آنها به صورت گله ای یا انفرادی

-        ایجاد امواج در سطح آب ( به ویژه در هنگام ساکن بودن سطح آب )

-        حضور در سینی های غذادهی

-        وجود آنها در طول دیواره های استخر به هنگام تنفس ( مانند ماهی گل خورک )  

-        مشاهد در توراندازیها به هنگام نمونه برداری از استخر ( در زیست سنجی و یا تخمین توده زنده )

روشهای پیشگیری ، کنترل و مبارزه با ماهیان :

3-1-1 انجام دقیق عملیات آماده سازی استخر :

عملیات آماده سازی استخر ، یکی از مطلوبترین روشهای پیشگیری ، کنترل و مبارزه با موجودات ناخواسته و بالاخص ماهیان به شمار می رود . از مراحل آماده سازی استخر که در این امر دخالت دارند به شرح ذیل است :

الف : تخلیه کامل آب استخر :

اولین مرحله آماده سازی استخر پس از انجام عملیات برداشت میگو است .در این مرحله اقدام به تخلیه کامل آب باقی مانده در کف استخر می کنند به خصوص در استخرهایی که کف آنها از دریچه خروجی آب پایین تر باشد و یا اینکه آبهای  تحت الارضی منطقه بالا باشد . در این حالت ، با استفاده از کانال میانی استخر و یا احداث کانالهای محاطی دور استخر ، کلیه آبهای کف استخر را تخلیه می کنند که این امر باعث از بین رفتن تمامی موجودات ناخواسته موجود در آب باقی مانده از قبیل ماهیان ، میگوهای وحشی ، حشرات ، خرچنگ ها و غیره می شود .

ب : خشک کردن کف استخر : 

در این عملیات بسته به شرایط جوی منطقه از نظر دما ، بارندگی ، وزش باد و ... بین 30-10 روز کف استخر را در معرض شرایط اشعه خورشید ( نور آفتاب ) و در تماس مستقیم با جریان هوا قرار می دهند تا کف استخر به طور کامل خشک شود . به دنبال خشک شدن کف استخر عمل رطوبت گیری و از بین رفتن تخمها ، لاروها و مراحل بزرگتر موجودات ناخواسته از قبیل ماهیان (عل الخصوص گل خورک ) ، خرچنگ ها ، حلزون ها و صدف ها ، بارناکل ها ، حشرات ، انگلها و غیره در استخر شکل می گیرد .

پ : آهک پاشی :

در این عملیات استفاده از آهک سوخته ( cao ) و یا آبدار ( 2ca(OH) ) به میزان 1000-2000 کیلوگرم در هکتار ، برای ضدعفونی کردن کف و شیب دیواره های استخر و از بین بردن موجودات ناخواسته موجود در آنها بسیار مؤثر است .

عملیات آهک پاشی ، روش بسیار مؤثری برای مبارزه با گروه زیادی از موجودات ناخواسته به حساب می آید به عنوان مثال این روش برای از بین بردن ماهیان گل خورک یا بوشلمبو که اکثر مزارع پرورش میگو کشور ما به آن مبتلا هستند بسیار مؤثر است چرا که ماهیان گل خورک به دلیل دوزیست بودن در برابر بسیاری از سموم مانند تفاله تخم چای مقاوم بوده و به راحتی از آب خارج شده و تنفس        می نمایند .

ت : نگهداری صحیح ، مرمت و اصلاح استخر :

در این مرحله که قبل از آبگیری مجدد استخر انجام می گیرد بایستی سوراخهای ایجاد شده توسط خرچنگ ها ، میگوهای حفار و دیگر آبزیان مخرب ( و حتی گاهی توسط موشها )  را که موجب نشست آب می شوند مسدود کرد . این مسأله در استخرهایی که سیستم آبگیری آنها به صورت جزر و مدی است باید با دقت بیشتری مدنظر قرار گیرد ، چرا که جریان آب در این سیستم دوطرفه خواهد بود .

3-1-2 نصب توریهای مناسب در مسیر آب :

این روش در کنترل موجودات ناخواسته در استخر های پرورش میگو ، بسیار مؤثر و حائز اهمیت است در صورتی که به طور صحیح و با دقت بیشتری انجام پذیرد ،از ورود اکثر موجودات ناخواسته به استخر جلوگیری می کند . برای اطمینان بیشتر از عدم ورود موجودات ناخواسته به استخرهای پرورشی ، نصب توریها در محلهای زیر ضروری به نظر می رسد :

الف ) دور دهانه لوله مکش پمپ های آبگیری (دور سوپاپ )

ب ) دور دهانه لوله دهش پمپ های آبگیری (محل ورودی آب از لوله ها به حوضچه آرامش ) 

پ ) درچند نقطه از مسیر آب در کانال ورودی (کانال بتونی )

ت ) جلوی دریچه ورودی آب به استخر

ث ) جلوی دریچه خروجی آب از استخر ( به خصوص در سیستمهای آبگیری به صورت جزر و مدی )

ح ) دور و یا زیر لوله های ورودی به آب استخر

اندازه چشمه توریهای مورد استفاده در محلهای فوق ، باید به شکلی انتخاب شود که مرحله به مرحله از نصب اولین توری ، اندازه چشمه ها کاسته شوند .

3-1-3 استفاده از وسایل و ابزارو آلات صیادی : 

در صورتی که تعداد کمی ماهی وارد استخر شوند ، برای مبارزه و جمع آوری و ریشه کن کردن آنها می توان از وسایل و ابزار و آلات صیادی از قبیل قلاب ماهیگیری تورهای ماهیگیری سالیک یا ماشکcast net  و دامهای گوشگیر استفاده کرد .

3-1-4 استفاده از سینی های غذادهی :

این روش برای ریشه کن کردن ماهیان هرز موجود در استخرهای پرورش میگو زیاد مؤثر نیست . اما تأثیری در کاهش آنها به خصوص ماهیان رقیب که به منظور تغذیه در این سینی ها جمع می شوند دارد . در این خصوص می توان با هر بار بالا کشیدن سینی های غذادهی ، تعدادی از ماهیان و خرچنگ ها را از این سینی ها جمع آوری کرد . این روش به خصوص در جمع آوری ماهیان گل خورک که اغلب در      سینی های غذادهی حضور پیدا می کنند مؤثر است . 

 3-1-5 استفاده از سموم و مواد شیمیایی :

استفاده از این مواد زمانی انجام می شود که روشهای پیشگیری ، کنترل و مبارزه با ماهیان به صورت فیزیکی مؤثر واقع نشود . در این راستا به اجبار باید از سموم و مواد شیمیایی زیر استفاده کرد :

الف : تفاله تخم چای  tea seed   :

به طور کلی چای از خانواده camelliaceae یا theaceae است ، ماده مؤثره اصلی این گیاه ساپونین saponine نام دارد . این ماده سمی نوعی گلیکوزید Glucoside  است که در گیاهان دیگر نیز یافت می شود . این ترکیب همچنین به عنوان تولید کف در کپسول های آتش نشانی بکار می رود . تفاله تخم چای دارای حدود 10-15 درصد ساپونین است که یک نوع محصول جنبی کارخانجات     روغن کشی به شمار می رود . این ماده سمی با اشکال مختلف قالبی (کیک یا   قرص ) و پودر عرضه می شود استفاده از پودر تفاله تخم چای بهترین ماده شیمیایی عمومی برای از بین بردن ماهیان هرز موجود در استخر های پرورش میگو است .

میزان کشندگی (سمیت ) تفاله تخم چای برای ماهیان حدود 50 برابر بیشتر از میزان کشندگی آن برای میگو است و اثرات منفی بر روی سخت پوستان به خصوص میگو ندارد و حتی استفاده از این ماده در مرحله دوم ( در طول دوره پرورش ) موجب تسریع در پوست اندازی میگو می شود .

با به کارگیری مقدار مناسب از این ماده ، می توان باعث از بین بردن ماهیان هرز و دیگر ناخواسته های اشتخر شده بدون آنکه اثرات منفی زیادی از نظر زیست شناختی بر روی میگو ها و زی شناوران استخر داشته باشد . سرعت تجزیه این ماده در استخر زیاد است و پس از گذشت حدود 3-2 روز اثر آن از بین می رود .

به طور کل تفاله تخم چای در طی دوره پرورش میگو دوباره استفاده می شود یک بار در زمان آماده سازی استخر برای ذخیره سازی و بار دوم در صورت نیار 75-60 روز پس از ذخیره سازی و هنگامی که میگوها به وزن بیش از 10 گرم می رسند .

در هنگام استفاده از تفاله تخم چای در بار دوم ( 75-60 روز پس از ذخیره سازی ) به دلیل کاهش میزان اکسیژن محلول در آب توسط این ماده ، استفاده از دستگاههای هواده ضروری است و همچنین بهترین زمان استفاده از آن ، ساعت 11 صبح تا 2 بعدازظهر است زیرا در این مدت زمانی میزان اکسیژن محلول در آب تقریباً در حد ایده آل و دمای آب نیز بالا می رود .

میزان تفاله تخم چای مصرفی در استخر به درجه شوری آب و شرایط جوی بستگی دارد به طوری که اگر شوری آب پایین ، هوا ابری و دمای آب مناسب باشد ، میزان مصرفی این ماده بیشتر خواهد بود . به عبارتی تأثیر تفاله تخم چای در شوری و دمای بالا ، بیشتر است اما در PH بالا اثر آن کاهش می یابد . 

ب : ریشه گیاه دریس   Derris root :

گیاه دریس از خانواده پروانه آسا Papilionaceae است و قرنها در آمریکای جنوبی به عنوان ماده سمی مورد استفاده قرار می گرفت .

ماده مؤثره اصلی این گیاه روتینون Rotenon نام دارد . نوع تجاری آن یه صورت پودر است و فرمول شیمیایی سم متبلور این ماده  C23H22O6است که 5-4 درصد حشره کش ها را شامل می شود .  پودر روتینون بطور معمول دارای 5 درصد ماده مؤثره روتینون است و غلظت مصرفی آن 2/0 ppm (قسمت در میلیون ) است به عبارت دیگر 4 گرم پودر روتینون 5 درصد ماده موثره در هر متر مکعب آب بکار گرفته میشود .

روتینون خام را می توان با بریدن ریشه این گیاه و خرد کردن به قطعات کوچک و خیساندن آن به مدت حداقل 12 ساعت در آب استفاده نمود . ریشه خرد شده را باید آنقدر با دست فشار دهند تا عصاره آن ( روتینون ) به طور کامل خارج شود.

با توجه به اینکه درجه سمی بودن روتینون برای ماهیان و میگو نزدیک به یکدیگر است، بنابراین باید در میزان مصرف آن( غلظت) دقت کافی داشت . بر این اساس استفاده از این ماده برای از بین بردن ماهیان هرز در طول دوره پرورش ( مرحله دوم مبارزه با موجودات نا خواسته ) توصیه نمی شود . بهترین و مؤرترین غلظت روتینون مورد استفاده برای از بین بردن ماهیان هرز و نا خواسته موجود در استخر های پرورش میگوppm4 ( یعنی 4 گرم ریشه گیاه دریس در هر متر مکعب آب ) است.یاد آور میشود ریشه های تازه و کوچک گیاه دریس از ریشه های خشک و بزرگ آن مؤثرترند .

3-2 پرندگان   :   Birds   

پرندگان یکی از شکار چیان قهار میگوهای استخرهای پرورشی به شمار می روند و وجود آنها در مزارع پرورش میگو و اطراف آن مشکلات فراوانی ایجاد می کند و میزان تولید را کاهش می دهد .تجمع پرندگان در مزرعه پرورش میگو و یا اطراف آن گاهی بیانگر مطالب زیر است:

الف) وجود تلفات در میگو های استخر :

این موضوع بیشتر در صبح زود اتفاق می افتد زمانی که میزان اکسیژن محلول در آب استخر به شدت کاهش یافته و میگو ها بر اثر آن و یا به علت نا مناسب بودن کف استخر ، تلف شده و یا بر روی سطح آب و کناره های استخر آمده باشند . 

ب) شفافیت بیش از حد آب استخر :

هنگامی که آب استخرهای پرورش از شفافیت بالایی برخوردار باشد  پرنده ها قادر به دیدن میگوهای موجود در کناره ها و یا سطوح مختلف آب ، خواهند بود .

اکثر این پرندگان مربوط به خانواده زیر هستند :

- خانواده غواصGaviidae  : مانند غواص گلو سرخ - غواص گلو سیاه

- خانواده کشیم podicipedidae : مانند کشیم کوچک ، کشیم گردن سیاه

- خانواده کبوتر دریاییphaethontidae : مانند نوک سرخ دریایی

- خانواده بالکان phalacrocoracidae : مانند بالکان - بالکان گلو سیاه

- خانواده حواصیل  ardeidae : مانند حواصیل خاکستری - حواصیل ارغوانی - حواصیل بزرگ - هندی ( سفید )

- خانواده اکراسThres kiornithidae : مانند کفچه نوک - اکراس سیاه

- خانواده لک لکCiconiidae : مانند لک لک سفید - لک لک سیاه

- خانوده مرغابیAnatidae : مانند انواع غازها - قوها

- خانواده کاکایی Laridae : مانند کاکایی دودی - کاکایی بزرگ - کاکایی کوچک

- خانواده آبچلیک : Scolopacidae : مانند آبچلیک پا سورخ - آبچلیک دودی

دور کردن این پرنده از استخرهای پرورش میگو بسیار مشکل و مستلزم صرف وقت و نیروی زیادی است بخصوص زمانی که چند عدد از این پرنده ها همزمان وارد استخر شوند . به طور کلی بیشتر پرنده ها در موقع غروب و صبح زود ( فجر ) به استخرهای پرورش میگو حمله       می کنند که در این زمان لازم است مدیران مزارع پرورش میگو توجه خواصی به حضور پرندگان در مزرعه خود داشته باشند .

از مهمترین روشهای پیشگیری ، کنترل ، مبارزه با این نوع موجودات ناخواسته عبارتند از :

1- ترساندن آنها با استفاده از ایجاد سروصدا و نصب مترسکها وتکه پارچه های رنگی در اطراف استخرها

2 - نصب آژیرهای زمانی

3 - استفاده از تفنگهای بادی و سوزنی

4 - نصب توری دور استخر

5 - بندکشی ( ریسمان کشی ) استخر

6 -  آبگیری کامل استخر و افزایش عمق آب

7 - کاهش میزان شفافیت آب استخر

3-3 خرچنگ ها         Carbs :

خرچنگ ها یکی از بدترین موجودات ناخواسته استخرهای پرورش میگو به شمار می روند به طوری که هم به عنوان شکارچی و هم به عنوان رقابت کننده و آفت در استخرها مطرح هستند . این موجودات با شکار و تغذیه میگوهای استخر ، ضرر و زیان فراوانی به تولیدات استخر وارد می کنند بخصوص خرچنگ شناگر خانواده Portonidae  که شکارچی خطرناکی برای میگوهاست همچنین علاوه بر رقیب بودن آنها به لحاظ غذا ، فضا و اکسیژن محلول در آب ، فعالیت آنها بر روی دیواره های استخر موجب نشت آب از آنها شده ودر خصوص توری های دریچه های استخر ( به ویژه توری های تخلیه از کف ) گاهی موجب پاره شدن آنها می شوند .

مهمترین روشهای پیشگیری ، کنترل و مبارزه با خرچنگ ها عبارتند از :

3-3-1 گرد تنباکو      Tobacco  dust :

نیکوتین ماده مؤثر در گرد تنباکو و سمی غیر انتخابی است و با توجه به اینکه این ماده برای میگوها نیز سمی و مضر است بنابراین باید در استفاده از آن دقت لازم را بعمل آورد . گرد تنباکو از ذرات بسیار ریز برگ ، ساقه و سایر اجزاء تنباکو تشکیل شده است و این محصول را می توان از کارخانجات سیگار تهیه کرد .

با توجه به مسمومیت زایی آن برای میگوها ، استفاده از گرد تنباکو برای مبارزه با خرچنگ ها ، حلزون ها و ماهیان استخوانی اغلب در زمان آماده سازی استخر انجام می گیرد و در این حالت می باید قبل از ذخیره سازی بچه میگو ، استخر را به طور کامل شستشو داد .

میزان مصرفی گرد تنباکو برای از بین بردن این نوع موجودات ناخواسته ، حدود 200 کیلوگرم در هکتار است ( گاهی 200 تا 400 کیلوگرم در هکتار ) .

استفاده از این ماده برای از بین بردن خرچنگ ها ، زمانی انجام می پذیرد که تعداد زیادی خرچنگ در استخر مشاهده شود .

3-3-2  خاکستر پوسته برنج       Rice  hulls :

استفاده از خاکستر پوسته برنج در مبارزه با خرچنگ ها در هنگام آماده سازی استخرهای پرورش ، زمانی که استخرها هنوز خشک هستند انجام می پذیرد . این روش فیزیکی از روش های کم هزینه و قابل اجرا است . روش کار بدین صورت است که مقداری از خاکستر حاصل از سوزانیدن پوسته برنج را در داخل سوراخهای خرچنگ می ریزند . این کار در سیستم تنفسی خرچنگ ها ( در قسمت آبشش ها ) اختلال بوجود می آورد و در نهایت منجر به مرگ ومیر آنها می شود . 

3-3-3  گرانول کاربید کلسیم           : Calcium  carbide

استفاده از این ماده نیز همانند ماده قبلی انجام می پذیرد . ابتدا مقداری از این ماده را در داخل سوراخهای خرچنگ ها می ریزند و سپس منفذ سوراخها را مسدود می کنند .

3-3-4  استفاده از سم سوین     Sevin:

این ماده برای مبارزه و از بین بردن خرچنگ ها بسیار مؤثر است اما چون برای میگوها نیز مضر است بنابراین در استفاده از آن باید دقت لازم بعمل آید .

روش استفاده بدین صورت است که سم سوین را با ماهی چرخ کرده به طور کامل مخلوط کرده و سپس به صورت گلوله های کوچک در داخل سوراخهای خرچنگ ها در زیر آب استخر قرار می دهند سپس دهانه ( منفذ سوراخها را مسدود کرده تا میگوها نتوانند از آن تغذیه کنند و همچنین سم وارد محیط آب استخر نگردد .

3-3-5 تله ها   Traps :

تله ها بیشتر برای شکار خرچنگ های بزرگ موجود در استخر به کار می روند و باید طوری ساخته شوند که چشمه های آنها به اندازه کافی درشت باشد تا میگوها بتوانند به راحتی از درون آنها خارج شوند .

 3-3-6 جمع آوری خرچنگ ها از راه سینی های غذا دهی Feeding  truys:

جمع آوری خرچنگ ها از راه سینی های غذا دهی و همچنین با استفاده از تور سالیک هنگام نمونه برداری از میگوها برای انجام عملیات زیست سنجی و غیره .

3-4 میگوهای حفار Burrowingohrimp یا Thalassin :

این نوع از میگوها ، علاوه بر رقیب بودن ، به عنوان آفت ناخواسته نیز در استخرهای پرورش میگو به شمار می روند و خسارت زیادی به دیواره ها وارد می کنند تفاوت عمده بین سوراخهای ایجاد شده توسط این نوع میگوها با سوراخهای خرچنگ ها به واسطه داشتن دیواره بلند است .

روشهای مبارزه با این نوع موجودات ناخواسته ، همانند روشهای عنوان شده برای مبارزه با خرچنگ ها است .

5-3  میگوهای وحشی :  Wild  shrimp     :

این نوع میگوها ، به عنوان موجودات ناخواسته در استخرهای پرورش میگو به شمار می روند . بطوری که علاوه بر اشغال محل زیست گونه پرورش مورد نظر ، مقدار زیادی از غذا و اکسیژن محلول در آب را مصرف می کنند وموجب کاهش در میزان رشد گونه اصلی استخر می شوند .

این نوع میگوها اغلب بر اثر ریز بودن و عدم دقت کافی در نصب و یا استفاده از توریهای مناسب در مسیر آب در زمان آبگیری استخرها ( از قسمت ایستگاه پمپاژ تا زمان ورود به استخرها ) به صورت تخم ، لارو و ... وارد استخر می شوند و باعث بروز مشکلاتی برای پرورش دهنده      می شوند .

انواع عمده این گونه میگوها شامل :

میگوی گونه سفید یا سرتیز    Metapenaeus  offinis

میگو گونه خنجری یا گنتک   Parapenaupsis  stylifera

میگو گونه انسیس   Metapenaeus  ensis

میگو مایسید  Mysides

میگو خانواده کارائیده

این نوع میگوها به دلیل کوچکی اندازه بدن ، در امر تکثیر و پرورش میگو مد نظر قرار          نمی گیرند و ورود آنها به داخل استخرها به عنوان موجودات ناخواسته تلقی می شود . بهترین روش مبارزه با این نوع موجودات ناخواسته ، علاوه بر آماده سازی صحیح استخر، استفاده صحیح و با دقت از توریهای نصب شده در مسیر آب است.

3-6  حلزونها و صدفها          snails  and   clams:

حلزونها و صدفها نوع دیگر از موجودات ناخواسته استخرهای پرورش میگو هستندکه به عنوان رقیب تلقی می شوند اما این موجودات نه تنها با استفاده از غذای میگوها (غذای طبیعی و   دستی )، اکسیژن محلول در آب و فضای استخر با گونه پرورشی رقابت می کنند ، بلکه میزان زیاد این نوع نرم تنان در استخر های پرورش میگو ، به دلیل مصرف کلسیم موجود در آب و خاک کف استخر ، باعث نرم شدن پوسته بدن میگوهای پرورشی استخر می شود .

یادآور می شود در صورتی که تعداد حلزونها و صدفهای داخل استخر به حدی زیاد نباشدکه موجب ایجاد رقابت با گونه پرورشی استخرگردد، با توجه به تمیز کردن محیط زندگی میگو   ( کف استخر) ، گاهی سودمند نیز هستند .

مهمترین روشهای پیشگیری ، کنترل و مبارزه با حلزونها و صدفها عبارتند از :

1- جمع آوری حلزونها و صدفها از کف استخر

2- استفاده از گرد تنباکو

3- استفاده از سموم تجاری اکواشن و برستون  Aqvation , Breston

3-7 مارها  Snakes :

مار آبی یکی از خزندگان شکارچی است که بطور مستقیم از لارو میگو و میگوهای بالغ تغذیه می کنند به همین علت وجود آنها به تعداد زیاد در استخرهای پرورش میگو بسیار مضر و    زیان آور خواهد بود .

3-8  قورباغه ها  Frogs :

قورباغه ها دوزیستانی هسنتد که در استخرهای پرورش میگو ، الخصوص در پرورش میگو های آب شیرین بعنوان موجودات ناخواسته شکارچی بشمار می روند و به همین علت وجود آنها به تعداد زیاد در استخر پرورش میگو بسیار مضر و زیان آور خواهد بود .

3-9 بالانوس ها یا بارناکل ها   Balanus and barnacles :

این موجودات که بنام کشتی چسبها یا تخریب کنندگان چوب Drganisms that degrade wood معروف هستند بعنوان یکی از موجودات ناخواسته استخر ها و کانالهای ورودی ( آبرسان ) و خروجی ( زهکش ) آب استخرها ، به کت واک ها ، شاخص های آب   ( اشلها ) ، دستگاه های هواده ، توریها ، شاندورها ، سنگهای کف استخر و غیره می چسبند و نه تنها موجب اخلال در مدیریت استخر مانند آسیب رسانی به کارگران می شود ( بعلت سخت ، تیز و برنده بودن آنها ) و موجب انسداد  دریچه ها و کاناهای ورودی آب استخر و از بین بردن تأسیسات و وسایل و ابزار آلات استخر می گردند ، بلکه ممکن است ناقل بیماریهایی نیز باشند. مطلوب ترین روش از بین بردن این نوع موجودات ناخواسته ، در زمان آماده سازی استخر انجام می پذیرد . در این مرحله کف استخر و کلیه تأسیسات ، وسایل و ابزارآلات آن را خشک کرده و سپس بوسیله کاردک اقدام به تراسیدن آنها می کنند .

3-10  حشرات و سوسک های آبزی :

بطورکلی تعدادی از حشرات و سوسکهای آبزی در استخرهای پرورش میگو مناطق مختلف مانند استان سیستان و بلوچستان مشاهده می شود که برخی از این موجودات شکارچی و بسیار خطرناک هستند و تعدادی را می توان بعنوان موجودات رقیب محسوب کرد . در مورد اکثر این موجودات ناخواسته متأسفانه بعلت نوع خاص زندگی دوزیستی که دارند امکان مبارزه و ازبین بردن کامل آنها بسیار دشوار است چرا که این موجودات براحتی می توانند از استخری به استخر دیگر و از منطقه ای به منطقه دیگر پرواز و انتقال یابند .

مهمترین این نوع موجودات ناخواسته در استخرهای پرورش میگو عبارتند از :

1- سوسک الهه شکاری

2- سن آبزی

3- یک روزه ها

          از روشهای مبارزه با این موجودات ناخواسته ، استفاده از مواد شیمیایی مانند تری کلروفن ،کلر و غیره است . اما بعلت دوزیست بودن این نوع موجودات و امکان انتقال مجدد آنها به استخرها ، مبارزه با آنها مثرثمر نخواهد بود .

3-11  عوامل انسانی :

در حرفه تکثیر و پرورش میگو یکی از موضوعاتی که آن را می توان جرء عوامل موجود ناخواسته قلمداد کرد ، عوامل انسانی است . این عوامل موجب کاهش میزان میگوی تولیدی مزارع می شود  و ممکن است برای پرورش دهنده میگو زیاد نمایان نباشد اما گاهی اوقات و در صورت وقوع آن ، خسارت جبران ناپذیری برای پرورش دهنده ایجاد می کند بخصوص که تمامی مزارع پرورشی از حفاظ و حصار خاصی برخوردار نیستند . این عوامل ممکن است :

 الف ) داخلی ( درون تشکیلاتی )

ب) خارجی ( برون تشکیلاتی )

وقوع چنین حوادثی در مزارع پرورش میگو علل و اسباب گوناگونی دارد . مهمترین و بارزترین این عوامل را به صورت زیر می توان بیان کرد :

1- وجود حفاظ و حصار مناسب در اطراف مزرعه

2- عدم مدیریت صحیح و نظارت مستقیم مزرعه دار بر امور مزرعه

3- ناراضی بودن کارکنان شاغل در مزرعه

4- عدم کنترل و مراقبت دقیق نگهبانان مزرعه بویژه در شبها و روزهای پایانی دوره پرورش

5- عدم مسئولیت پذیری کارکنان مزرعه

 از جمله روشهای مبارزه با این نوع از عوامل ناخواسته ، عبارتند از :

1- ایجاد حفاظ و حصار دور مزرعه

2- نظارت مستقیم مزرعه دار

3- مدیریت صحیح مزرعه و جلب رضایت کارکنان شاغل در مزرعه

4- نظارت و مراقبت دقیق نگهبانان از استخر

5- استفاده از سگهای تربیت شده در امر نگهبانی و گشتهای شبانه در مزرعه

6- برقرار کردن انگیزه کاری و حس مسئولیت پذیری بین کارکنان مزرعه

منابع و مآخذ :

1- دندانی ، عادل . 1373 . کنترل موجودات ناخواسته در استخرهای پرورش میگو . کارگاه تکثیر و پرورش میگو کلاهی

2- سالاری ، محسن .  1376 . اصول مدیریت مزارع پرورش میگو . پروژه دوره کارشناسی . دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس

3- دندانی ، عادل . 1378 . مدیریت مبارزه با موجودات ناخواسته در استخرهای پرورش میگو . اداره کل آموزش و ترویج معاونت تکثیر و پرورش آبزیان شیلات ایران

4- قوام پور، علی . 2011 . عوامل موثر بر موفقیت در پرورش میگو لیتوپنئوس وانامی .  وب لاگ اختصاصی علی قوام پور